Muhterem Hocam, şeytan mı daha tehlikelidir yoksa arındırılmamış bir nefs mi?

Soru

Muhterem Hocam, şeytan mı daha tehlikelidir yoksa arındırılmamış bir nefs mi?

Cevap

İbrâhîm Suresi’nin 22. âyet-i kerimesinde Allahû Tealâ şöyle buyuruyor:

İBRÂHÎM-22: Ve kâleş şeytânu lemmâ kudıyel emru innallâhe veadekum va’del hakkı ve veadtukum fe ahleftukum, ve mâ kâne liye aleykum min sultânin illâ en deavtukum festecebtum lî, fe lâ telûmûnî ve lûmû enfusekum, mâ ene bi musrihikum ve mâ entum bi musrıhıyy(musrıhıyye), innî kefertu bi mâ eşrektumûni min kabl(kablu), innaz zâlimîne lehum azâbun elîm(elîmun).

Şeytan, emir yerine getirildiği zaman şöyle dedi: “Muhakkak ki; Allah, size “hak olan vaadini” vaadetti. Ve ben de size vaadettim. Fakat ben, vaadimden döndüm. Ve ben, sizin üzerinizde bir güce (sultanlığa, yaptırım gücüne) sahip değilim. Sadece sizi davet ettim. Böylece siz, bana icabet ettiniz. Artık beni kınamayın! Kendinizi kınayın! Ve ben, sizin yardımcınız değilim. Siz de, benim yardımcım değilsiniz. Gerçekten ben, sizin beni ortak koşmanızı daha önce de inkâr ettim. Muhakkak ki; zalimlere acı azap vardır.”

“İş olup bittikten sonra şeytan der ki: “Allah’ın vaadi haktı. Ben de size vaat ettim ama ben vaadimden caydım. Fakat bunları ben size zorla yaptırmadım. Ben sizi davet ettim. Şeytanın daveti nefsedir. Siz davetimi kabul ettiniz. Beni kınamayın. Kendi nefsinizi kınayın.”

O zaman nefs şeytandan daha tehlikelidir.

Hicr 39-40’ta ise:

HİCR-39: Kâle rabbi bi mâ agveytenî le uzeyyinenne lehum fil ardı ve le ugviyennehum ecmeîn(ecmeîne).

(İblis şöyle) dedi: “Rabbim, beni azdırmandan dolayı, onlara mutlaka yeryüzünde (azgınlığı) süsleyeceğim ve mutlaka onların hepsini azdıracağım.

HİCR-40: İllâ ıbâdeke minhumul muhlasîn(muhlasîne).

Ancak onlardan muhlis olan kulların müstesna.

“Yeryüzünü onlara süsleyeceğim. Hepsini saptıracağım. Ama muhlis kullar müstesna.” Yani şeytanın nefsini 19 afetten tamamen temizlemiş, arındırmış olan insanlara bir tesiri yok. Ve dikkat edin, bu kâinattaki en büyük düşmanımız şeytandan daha büyük düşmanımız nefsimizdir.

Nefsimizden başka hiçbir kuvvet sizi cehenneme götüremez. Çünkü hiç kimsenin yaptığı hiçbir davranış başka birisine derecat kaybettiremez. Mademki başka insanların davranışı ne olursa olsun derecat kaybettirmiyor, derecat kaybettirebilen tek şey var: Nefsimizin yaptığı yanlışlar.

Şeytan bile davette bulunur. Ama kişi daveti kabul etmezse, zikrettiği zaman şeytan bir şey yapamaz. Herşey en güzel standartlarda cereyan edebilecekken nefsimizin afetlerine kapılıp insanlara düşmanca davrandığımız zaman hep kaybedenlerden oluruz. Bu sebeple nefsimizin afetleriyle mücadeleyi bir vazgeçilmez hedef olarak değerlendirmeliyiz.

Hadîs-i şerifte Resûlullah (S.A.V) Efendimiz: “Küçük cihadlar bitti. Sıra büyük cihada geldi. O cihad nefsinizle yapacağınız cihaddır.”

Evet. Nefs tezkiyesi küçük cihadı ifade ediyor. Nefs tasfiyesi ise büyük cihad olarak değerlendiriliyor.

HADÎS-İ ŞERİF

Kaynak: Süyûtî, II, 73; Münâvî, Feyzü’l-Kadir, III, 141/2873; Ali el-Müttaki, IV, 430/11260.

Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed Mustafa S.A.V. Ashabı ile Tebük Gazvesi’nden dönerlerken sahâbeye:

“– Şimdi küçük cihaddan, cihad-ı ekbere yani en büyük cihada dönüyoruz!” buyuruyor.

Sahâbe hayretler içinde:

“– Yâ Rasûlâllah! Hâlimiz meydanda! Bundan daha büyük cihad var mı?” dediklerinde;

Peygamber Efendimiz (S.A.V):

“– Şimdi büyük cihada, nefs cihadına, nefsin hevası ile mücahedeye dönüyoruz!” buyurdular.

Allah razı olsun.

Yanıtlayan: Dr. Abdulcabbar BoranYayın tarihi: 10 Kasım 2026Son güncelleme: 10 Kasım 20263 dk okuma1