Muhterem Hocam, Kur’ân’daki İslâm’ın yaşanmasında nefs tezkiyesinin rolü nedir?

Soru

Muhterem Hocam, Kur’ân’daki İslâm’ın yaşanmasında nefs tezkiyesinin rolü nedir?

Cevap

Yaratılışımıza baktığımız zaman Allahû Tealâ Hicr 26’da bizi bir fizik bedenle halk etmiş.

Üç vücudun sahibiyiz. Fizik beden, bu Zahirî Âlemin hayatını yaşayabilmemiz için Allah’ın bize verdiği vücuttur ama fizik vücudun içerisinde iki vücudumuz daha var. Bir tanesi de nefsimiz.

ORTAK AKIL

NEFS 19 AFETİ ile AKLA Ulaşır.

1. Kin ve Nefret

2. Küfür

3. Yalan

4. Zulüm

5. Haset

6. Cehalet

7. Cimrilik

8. Öfke ve Gayz

9. İsyan

10. Sabırsızlık

11. Kibir ve Gurur

12. Hırs ve Şehvet

13. Nankörlük

14. Dedikodu

15. Zan

16. İptilâlar (Kötü Alışkanlıklar)

17. Vefasızlık

18. Mürailik

19. Fitne Fesat

RUH 19 HASLETİ ile AKLA Ulaşır.

1. Sevgi

2. Îmân

3. Doğruluk

4. Adalet

5. Edep

6. İlim

7. Cömertlik

8. Sekînet

9. İtaat

10. Sabır

11. Tevazu

12. Kanaat

13. Şükür

14. Ketumiyet

15. Hakikat

16. Faziletler

17. Vefa

18. İhlâs

19. Tevhid

SECDE-9 Summe sevvâhu ve nefeha fîhi min rûhihî ve ceale lekumus sem’a vel ebsâre vel efidete, kalîlen mâ teşkurûn(teşkurûne).

Sonra (Allah), onu dizayn etti ve onun içine (vechin, fizik vücudun içine) ruhundan üfürdü ve sizler için sem’î (işitme hassası), basar (görme hassası) ve fuad (idrak etme hassası) kıldı. Ne kadar az şükrediyorsunuz.

HİCR-26 Ve lekad halaknâl insâne min salsâlin min hamein mesnûn(mesnûnin).

Andolsun ki; Biz insanı, “hamein mesnûn olan salsalinden” (standart insan şekli verilmiş ve organik dönüşüme uğramış salsalinden) yarattık.

ŞEMS-7 Ve nefsin ve mâ sevvâhâ.

Nefse ve onu (7 kademede ahsene dönüşecek şekilde) sevva edene (dizayn edene) (andolsun).

Nefsimiz Berzah Âlemine ait. Muhtevasında 19 tane hastalık var. Kin ve nefret, küfür, yalan, haksızlık ve zulüm, haset ve düşmanlık, cehalet, cimrilik, öfke ve gayz, isyan, sabırsızlık, kibir ve gurur, hırs ve şehvet, nankörlük, dedikodu, zan, kötü alışkanlıklar, vefasızlık, mürailik, fitne, fesat olmak üzere 19 tane hastalık.

Ama dış düşmanı olan şeytan bu 19 hastalığa %100 tesir ediyor. Şeytanın da devreye girdiği bir slaytımız var. Evet. Ve insanoğlu serbest iradenin sahibi, aklın kumandasında hayatı yaşayan bir varlık.

İblis insanların baş düşmanıdır. Nefsimizi Allahû Tealâ üzerimize farz kılmış ama nefsin tezkiye olabilmesi mutlaka ruhun Allah’a ulaşmasına, fizik vücudun da şeytana kul olmaktan kurtulup Allah’a kul olmasına bağlıdır.

Hidayetleri sırasıyla incelersek;

Evvela ruhun dünya hayatında Allah’a ulaşması, fakat ruhun gök katlarında yükselebilmesi için nefsin 7 kademede tezkiye olmasına bağlı.

Nefsin 7 kademede tezkiyesi, fizik vücudun şeytana kul olmaktan kurtulup Allah’a kul olmasına bağlı.

Fizik vücudun şeytana kul olmaktan kurtulup Allah’a kul olması ise mutlak surette kişinin mürşidine tâbî olmasına bağlı.

İblis, nefsin afetlerine tesir etmek suretiyle aklı tesiri altına alıyor ve biz de o iblisin telkinlerini kendi düşüncemiz gibi zannediyoruz ve bizi yoldan saptırıyor.

İşte Nahl 36’da:

NAHL-36: Ve le kad beasnâ fî kulli ummetin resûlen eni’budûllâhe vectenibût tâgût(tâgûte), fe minhum men hedallâhu ve minhum men hakkat aleyhid dalâleh(dalâletu), fe sîrû fîl ardı fanzurû keyfe kâne âkıbetul mukezzibîn(mukezzibîne).

Ve andolsun ki Biz, bütün ümmetlerin (milletlerin, kavimlerin) içinde resûl beas ettik (hayata getirdik, vazifeli kıldık). (Allah'a ulaşmayı dileyerek) Allah'a kul olsunlar ve taguttan (insan ve cin şeytanlardan) içtinap etsinler (sakınıp kurtulsunlar) diye. Onlardan bir kısmını, (Resûlün daveti üzerine Allah'a ulaşmayı dileyenleri) Allah hidayete erdirdi ve bir kısmının (dilemeyenlerin) üzerine dalâlet hak oldu. Artık yeryüzünde gezin. Böylece yalanlayanların akıbetinin, nasıl olduğuna bakın (görün).

“Biz bütün ümmetlere, Allah’a kul olsunlar, taguta kul olmaktan içtinap etsinler diye...”

Öyleyse herşeyden önce yaratılış gayemiz Allah’a kul olmak. Ama başlangıç noktasında herkes tağutun kulu. Allah’a kul olabilmesi için mutlaka taguta kul olmaktan içtinap etmesi lâzım. İşte Zumer 17 bunun cevabını veriyor. Ama bunun için de resûl Allah’ın katından geliyor. Allah’a davet ediyor.

7 safha Allah’a davete baktığınız zaman Enfâl 24, Yûsuf 108, Yûnus 25, Âli İmrân 125, Hac 67, Kasas 87, Fussilet 33.

ALLAH’A DAVET EDEN RESÛLLER

1. ENFÂL-24: …Allah ve Resûl'ü sizi, size hayat verecek şeylere davet ettiği zaman (davete) icabet edin! Ve Allah’ın, kişi ile kalbi arasına girdiğini ve muhakkak sizin O’na haşrolunacağınızı bilin!

BAKARA-139: De ki: ‘Allah hakkında bizimle mücadele mi ediyorsunuz? O, bizim de Rabbimizdir, sizin de Rabbinizdir. Bizim amellerimiz bize, sizin amelleriniz size aittir. Ve biz, O’na muhlis olanlarız.’

2. YÛSUF-108: De ki: ‘Benim ve bana tâbî olanların, basiret üzere (kalp gözüyle basar ederek, Allah’ı görerek) Allah’a davet ettiğimiz yol, işte bu yoldur.’

3. YÛNUS-25: Ve Allah, teslim yurduna davet eder ve (teslim yurduna, Zat’ına ulaştırmayı) dilediği kimseyi, Sıratı Müstakîm’e ulaştırır.

İSRÂ-53: Ve kullarıma de ki: ‘En güzeli söylesinler!’ Muhakkak ki şeytan, onların aralarını bozar (fesat çıkarır). Muhakkak ki o, insana apaçık düşmandır.

4. NAHL-125: Rabbinin yoluna (Allah’a ulaştıran yola, Sıratı Müstakîm’e) hikmetle ve güzel öğütle davet et. Onlarla en güzel şekilde mücadele et. Muhakkak ki senin Rabbin, O’nun yolundan sapanları ve hidayete erenleri bilir.

5. HACC-67: …Öyleyse emrim konusunda seninle niza etmesinler. Sen, Rabbine davet et. Muhakkak ki sen, mutlaka müstakîm (Allah’a doğru istikametlenmiş) olan hidayet üzeresin.

6. KASAS-87: Ve sana indirildikten sonra, Allah’ın âyetlerinden sakın seni alıkoymasın. Ve Rabbine davet et (Allah’a ulaşmaya çağır). Ve sakın müşriklerden olma!

7. FUSSİLET-33: Allah’a davet eden ve salih amel (nefs tasfiyesi) yapan ve: ‘Muhakkak ki ben teslim olanlardanım.’ diyenden daha güzel sözlü kim vardır?

Başlangıçta herkes şeytanın kulu durumunda ve resûller Allah’a davet ediyor. Daveti kabul edenler şeytana kul olmaktan içtinap edip Allah’a kul olanlardır. Resûlleri de Allahû Tealâ bunun için gönderiyor. Yani yaratılış gayemiz Allah’a kul olmak, Allah’a dost olmak ve iki cihan saadetinin sahibi olmak.

İşte ahiret saadeti nefsin tezkiyesiyle kaim. Allahû Tealâ MUDDESSİR 38, 39, 40’ta:

MUDDESSİR-38: Kullu nefsin bimâ kesebet rehîneh(rehînetun).

Bütün nefsler, iktisap ettikleri (kazandıkları) dereceler sebebiyle (karşılığı olarak) rehinedirler (bağlıdırlar).

MUDDESSİR-39: İllâ ashâbel yemîn(yemîni).

Yemin sahipleri (yeminlerini yerine getiren nefsler) hariç.

MUDDESSİR-40: Fî cennât(cennâtin), yetesâelûn(yetesâelûne).

Onlar cennetlerdedir. (Diğerlerine) sorarlar.

“Cennet ancak ezelde kalu belâ günü nefslerinden aldığı yemini yerine getirenler, onlar nefs tezkiyesini yapanlardır.”

A'LÂ-14: Kad efleha men tezekkâ.

Nefsini tezkiye eden kimse felâha (kurtuluşa) ermiştir.

Kimler? “Tezkiye olanlar felâh bulmuştur.” Nefsimizden yemin almış Allah. Ruhumuzdan misak, fizik vücudumuzdan ahd almış. Nefsi tezkiye etmek, nefsi afetlerinden temizlemek demektir. Hayatınızın her saniyesini mutlulukla geçirebilmeniz, nefsinizin afetlerini yok etme yeteneğinize bağlıdır. Nefslerini tezkiye edenler için felâh söz konusudur.

Ruhunuzu Allah’a ulaştıran da nefsinizin tezkiyesidir. Fizik vücudunuzu Allah’a kul eden de nefsinizin tezkiyesidir. Nefsin Allah’ın bütün emirlerini yerine getirme konusundaki başarıları da nefs tezkiyesidir. İradenizin güçlenmesi de tamamen nefs tezkiyesine bağlıdır. Allah razı olsun.

Yanıtlayan: Dr. Abdulcabbar BoranYayın tarihi: 10 Kasım 2026Son güncelleme: 17 Kasım 20266 dk okuma0